Wylatujemy z Gdańska 18.08.2009. Na lotnisku zamieszanie z gejtami. Ogólnie wielki tłok i kolejki. Ostatecznie startujemy o czasie. Lot jest bardzo krótki, około 50 minut. Obsługa samolotu nawet nie zdąża sprzedać jedzenia.

Lotnisko w Malmo duże i przestronne. Przylatujemy około godziny 17 i jesteśmy jedynym samolotem na lotnisku, dlatego bagaże dostajemy bardzo szybko. Na lotnisku jest informacja turystyczna. Mówią dobrze po angielsku.

Odległość lotniska od miasta to około 28 km. Autobus Flygbussarna do Malmo zatrzymuje się zaraz przy wyjściu z lotniska. Bilety kosztowały nas 79 SEK za osobę <26 lat i 99 SEK za dorosłego. Łącznie około 90 PLN. Wysiadamy na ostatnim przystanku na Norra Valgatan – nieopodal dworca kolejowego – żeby się na nim znaleźć, trzeba przejść mostkiem na kanałem. Pierwsze, co rzuca się w oczy, to mnóstwo rowerów. Na kanale zaparkowana jest nawet barka, która służy za parking rowerowy i jest pełna jednośladów.  Na dworcu kolejowym Malmo C znajduje się miejska informacja turystyczna. Pięknym angielskim rzetelnie, acz w krótkich słowach, tłumaczą nam gdzie jest camping i wręczają dużą mapę miasta z zaznaczonymi trasami autobusów. Przy innych okazjach otrzymamy kolejne mapy, broszurki i informacje z krzyżykami, wskazującymi „tu wsiądź”, „tu wysiądź” itd.

Autobusy miejskie (w tym autobus nr 4 na camping) odchodzą z dużej pętli autobusowej, zlokalizowanej na Centralplan przed dworcem kolejowym. Trafiliśmy na bardzo uczynnego kierowcę, również mówiącego po angielsku, który obiecuje wskazać nam, gdzie powinniśmy wysiąść. Bilety kupuje się u kierowcy. Płacimy za naszą dwójkę 32 SEK. Jedziemy, po drodze chłonąć Malmo, które jest całkiem ładnym miastem ze sporą liczbą parków i wąskich zabytkowych uliczek.

Kemping „Malmo Camping & Feriencenter” (obecnie, w 2012r., First Camp) znajduje się nad samą cieśniną Sund i jest odległy od centrum jakieś 30 minut jazdy busem. Przystanek nazywa się Strandasvagen. Z przystanku trzeba jeszcze dojść do niego Hammars vag jakieś 600 metrów. Po drodze zauważam dzikiego zająca (królika?). W pierwszej chwili xar twierdzi, że mam omamy, a potem, że to szczur, ale szybko okazuje się, że żyje tu cała populacja królików (zajęcy?) i stanowią lokalną atrakcję turystyczną. Niestety nie dają podejść do siebie na tyle blisko, żeby zrobić sensowne zdjęcie.

Kemping jest spory, można wynająć domek, przyjechać kamperem lub z namiotem, jak my. Na jego terenie jest bar, sklep, pralnię, kuchnię. W recepcji czekamy dość długiej kolejce. Z nudów wymieniamy uwagi o obsłudze. Pokazuję xarowi ładną dziewczynę i zachęcam, żeby poszedł i pouśmiechał się do „pani modelki, to może dostaniemy nawet zniżkę. Przychodzi nasza kolej i po okazaniu dowodów osobistych okazuje się, że dziewczyna pochodzi z Polski Z angielskiego przechodzimy na polski. Dowiadujemy się, że wyjechała z Polski jako dziecko, ale całkiem nieźle sobie radzi. Ale jest miła, no i dostajemy zniżkę. Za naszą dwójkę i namiot  powinniśmy zapłacić 150 SEK za noc + 130 SEK za kartę kempingową obowiązującą w całej Skandynawii (Camping Card Scandinavia – obecnie, w 2012r. – Camping Key Europe). Ostatecznie, dzięki wspólnym korzeniom, płacimy łącznie 250 SEK. Rozbijamy namiot i idziemy zwiedzać.

Chcemy dojść brzegiem możliwie jak najbliżej mostu Oresundsbron, łączącego Malmo z Kopenhagą. Okazuje się, że nasz kemping nie ciągnie się aż do brzegu, za jego ogrodzeniem rozciąga się szeroki pas gruntu porośnięty trawą i drzewami. Nie ma plaży jako takiej – dalej są tylko kamienie – duże głazy, o które rozbijają się fale. Co kawałek jest drewniany pomost wychodzący niedaleko w morze. Jest też zatoczka z pomostem służąca jako niewielka marina, w której przycumowane są łódki. Przy brzegu można zobaczyć budki, które prawdopodobnie służą Szwedom za coś między składzikiem a altanką letniskową – trzymają tam wędki, czajnik itd. Znajdujemy również kilka pawilonów z całkiem nowoczesnymi toaletami i prysznicami. Niektóre są zamknięte, inne otwarte i bezpłatne. Wiemy, że w Szwecji obowiązuje prawo dostępu do natury dla wszystkich i że można obozować poza miejscami do tego wyznaczonymi. Prysznice i toalety na plaży podsuwają nam pomysł, że zamiast na kempingu można się rozbić w jakimś ustronnym zakątku tej plaży (parku? – nie wiemy jak to zaklasyfikować) i wieczorem rzeczywiście zauważamy kilka namiotów poza kempingiem. W chwili naszego pobytu jest za zimno na jakiekolwiek opalanie, chodzimy w kurtkach i zasłaniamy przed wiatrem, trudno więc powiedzieć, jak dużo osób bywa tu w sezonie. Z naszych spostrzeżeń wynika, że mieszkańcy Malmo traktują to miejsce jako cel wypadów rowerowych, miejsce do uprawiania joggingu, czy wyprowadzania psów.

Informacje praktyczne:

Kurs walut przypadający na czas naszego pobytu w Skandynawii:

100 SEK – 41,90 PLN
100 NOK – 48,80 PLN

Strona lotniska w Malmo: [link]

Strona przewoźnika Flygbussarna: [link]

Strona kempingu: [link], [link] – Na kempingu jest sklep, restauracja, pralnia, kuchnia. Prysznice czyste, toalety też, choć część z nich mieści się w murowanych budynkach, a część w takich ni to kontenerach, ni to przyczepach. Woda w tym jest, nie jest brudno, da się wytrzymać. W kuchni zlewy, kuchenki elektryczne i to w zasadzie wszystko – naczynia trzeba mieć swoje. W kuchni sporo pająków, ale za to mniej muszek i komarów. Teren kempingu duży, dość różnorodny, zlokalizowany po obu stronach drogi, która do niego prowadzi. Dla nas najciekawsza była część, z której widać most, ale inni wybierali teren po drugiej stronie drogi i tam też było fajnie. Kemping jest ogrodzony, ale każdy może wejść na jego teren (choćby po to, by dotrzeć na plażę).

Camping Key Europe [link]

To był normalny chłopak, zwyczajnie ubrany, nie jakiś żebrak. Potem dowiadujemy się, że w Hiszpanii kradzież jest traktowana jak sport i słyszymy o kolejnych okradzionych osobach – zwykłych – znajomych znajomych – i celebrytach. 

I to jest w zasadzie koniec naszego zainteresowania narodem hiszpańskim. Dziękujemy pięknie. Po czymś takim Barcelona nie może nam się spodobać.

Już czort bierz ten aparat, zapracowałam na jeden, odłożę i na drugi. I na te dwa obiektywy, filtry, torbę i co tam jeszcze. Ale te zdjęcia! Części nie da się odtworzyć nigdy, a wszystkie stanowią nasze utracone wspomnienia.

Docieramy do hostelu, który ma w kuchni karaluchy. Spacerujemy po zatłoczonej, rozwrzeszczanej Rambli. Oglądamy paskudne, jakby roztopione upałem dzieła Gaudiego i równie paskudną świątynię Sagrada Familia. Z każdej bramy zionie szczoszkiem żula. Po jakimś czasie mijając je odruchowo wstrzymuję oddech. Jest upał. W porcie zaczepia nas facet prosząc o pieniądze, bo ukradli mu wszystko. Sorry, kolego. Barcelona sucks.

W Bilbao decydujemy się spędzić kolejną noc w autobusie do Barcelony. Kupujemy bilety na godzinę 22:30, do Barcelony mamy dojechać o 06:30. Cena biletów zawrotna – 41€ od głowy!

Wyruszamy zwiedzać miasto. Bilbao wygląda na małe miasto, w rzeczywistości jest jednak wysoce rozwinięte. Metro, kolejka w formie tramwajów, lotnisko, wifi na dworcu kolejowym. W mieście jest dużo ścieżek rowerowych, mnóstwo biegających i jeżdżących na rolkach ludzi. Bardzo dużo zieleni.

Błądzimy, policjant podpowiada drogę do muzeum Guggenheima. Ceny biletów – 12,5€ od dorosłego, 7,5€ od studenta. W każdy bilet wliczony jest audioguide, także po angielsku.

Duże wrażenie robi już sam budynek, mogłabym spędzić dużo czasu oglądając go po kolei ze wszystkich stron, a potem jeszcze raz i jeszcze. Dookoła budynku umieszczono kilka „eksponatów„, które w równej mierze przyciągają uwagę. Są to:

• Puppy Jeffa Koonsa – olbrzymi pies z kwiatów,
• Mother (Maman) Louise Bourgeois – olbrzymi pająk,
• Fog Sculpture #08025 (F.O.G)  Fujiko Nakayi – rzeźba, której nie widać na pierwszy rzut oka, raz na jakiś czas nad basenem na tyłach budynku słychać pufff i w powietrze unosi się orzeźwiająca mżawka,
• Red Arches Daniela Burena – nie sądziłam w zasadzie, że to eksponat, pomyślałam: „o, jaki mają fajny most!”
  

Pierwsze piętro muzeum podoba nam się bardzo. Niektóre dzieła sztuki wywołują u nas salwy śmiechu – rysunek koła na ścianie, a oni dorabiają do niego filozofię. Niektórych zupełnie nie rozumiemy, ale trudno odmówić im rozmachu – np. wystawie The Matter of Time (La materia del tiempo) Richarda Serry, inne na długo zapadną nam w pamięć – np. Instalacja dla Bilbao Jenny Holzer, po której stałam się fanką autorki, jeszcze inne będą się śnić po nocach – np. Retrospective Juana Munoza.

Piętro drugie jest długie, mieści w większości wystawę prac surrealistów z naciskiem Dalego, którego nie jesteśmy fanami. Słuchamy wykładów na audioguidzie, ale zaczynają nas nudzić. Piętro trzecie ledwo przechodzimy.

Do muzeum nie wolno wnosić aparatów, a szkoda bo tematów do fotografii jest mnóstwo. Ogólnie muzeum jest bardzo dobrze przygotowane, również od strony technicznej. W holu wejściowym darmowe przechowalnie bagażu, sklep, restauracja. Można włączyć Bluetooth w telefonie i dostaniemy za darmo aplikację prezentującą muzeum.

Niewiele czasu zostaje nam na zwiedzanie miasta i lecimy na dworzec.

Plaża nie przypomina ni cholery plaż, do jakich jesteśmy przyzwyczajeni w Polsce. Ma kształt półksiężyca (stąd jej nazwa Playa de la Concha), schodzi się do niej z promenady położonej około 15 metrów wyżej, tak, że od strony lądu plaża – szerokości około 50m – kończy się wysokim murem – takim sztucznym klifem, nad którym jest deptak. Dziwi nas trochę, że w środku nocy plaża jest całkowicie oświetlona przez latarnie. Całość wygląda malowniczo i spokojnie o tej porze.

Sądzimy, że będzie to dla nas problemem, bo nie do końca wiemy, czy legalne jest rozbijanie się na plaży. Wciąż, pomimo późnej godziny, chodzą po niej ludzie - dużo ludzi. Spacerują, rozmawiają, nie spieszą się. Ludzie! Jest 2 w nocy – spać nie możecie?! Idziemy w najbardziej oddaloną od centrum część plaży, licząc, że dalej ruch będzie mniejszy, oświetlenie będzie dyskretniejsze i nie będziemy się rzucać tak bardzo w oczy. Decydujemy się zamelinować przy jednym z zejść z promenady niedaleko przesmyku przy Playa de Ondaretta, w słabo oświetlonym zagłębieniu plaży, jakieś 10m od muru. Jesteśmy masakrycznie zmęczeni, ale jest ciepło więc dzielnie rozkładamy karimaty, drogie i cenne rzeczy upychamy w śpiworach, plecaki pod głowę i próbujemy usnąć podczas równomiernego odgłosu rozbijających się fal. Miejsce jest przednie – piękny widok na Wyspę św. Klary z niedużą latarnią morską na wprost, po prawej w oddali Monte Urgull z oświetloną figurą Jezusa, po lewej Monte Igueldo. Jest cicho i spokojnie.

Zasypianie utrudnia nam facet kręcący się przy nas. Podchodzi, odchodzi, przygląda nam się… Jesteśmy w kraju Basków, ciężko powiedzieć jakie jest jego nastawienie, odruchowo sięgam po nóż. Koleś podchodzi i zagaduje:
- You cannot sleep here.
Kiwamy głowami, xar macha ręką.
- Yes, we know.
Facet nie odpuszcza:
- No, no. You don’t understand. Le mar… Le mar… is going to be here. – pokazuje, że za godzinę miejsce w którym leżymy będzie 1.5 metra pod wodą. Okej okej, wiemy co robimy, nic nam nie będzie. Facet, najwyraźniej z poczuciem dobrze spełnionego obowiązku obywatelskiego, wreszcie się oddala. xar olewa sprawę, ale ja zaczynam myśleć. Jak to było z tymi pływami? Geografia z podstawówki się kłania. Nie możemy dojść do porozumienia, każde z nas pamięta te lekcje inaczej. W godzinę? To możliwe? 50m plaży… To jest ocean, nie morze… Anka się denerwuje i twierdzi, że już nie uśnie. Ja olewam jego uwagi dotyczące naszego pomysłu i miejscówki, w końcu nie takie rzeczy się robiło – układam się i zasypiam w przeciągu 15 sekund. Ja leżę i obserwuję. Obieram kilka punktów odniesienia i patrzę, czy woda nie podchodzi. Podchodzi, cholera! Budzę xara. Tłumaczę mu, że woda rzeczywiście się zbliża, ale on mnie wyśmiewa. Mówi, że mam omamy i facet z durnymi gadkami rzucił mi się na mózg. Po chwili znowu chrapie. A woda się zbliża. Nie wytrzymuję, o 3:00 budzę go znowu i stanowczo każę się wynieść na górę, na promenadę. Irytuje mnie to mocno, że każe mi wstawać i przenosić nasz „obóz” na promenadę 15 metrów wyżej. xar marudzi, ale przypływ jest już wyraźnie widoczny, zanim udaje nam się zebrać wszystkie graty, dostęp do jednych schodów na górę już w zasadzie odcięty. Lokujemy się na ławeczce przy zejściu, z którego skorzystaliśmy i rozkładamy graty. Plaża zmniejsza się w mgnieniu oka. Po jakichś 20 minutach le mar is there. Po plaży nie ma śladu. Miejsce w którym godzinę temu leżeliśmy jest jakieś 2-3 metry pod wodą. Fale roztrzaskują się o mur na dole na wysokości ok. 1,5mz taką mocą, że piana wlewa się na górę, gdzie siedzimy na ławce w śpiworach! Facet w zasadzie uratował nam życie, a na pewno uratował nasz dobytek przed zamoczeniem lub zatonięciem. Nigdy, NIGDY nie śpijcie na plaży nad oceanem. Pływy naprawdę istnieją i zdarzają się codziennie. Pani od geografii nie żartowała.

O 4:00 jest zimno. Siedzimy na ławce w śpiworach, plecaki opierają nam się o kolana. Nie możemy znaleźć sobie pozycji do snu. Ostatni ludzie wracający z imprez oraz pierwsi idący do pracy mają nas za okaz natury, po raz kolejny jesteśmy lokalną atrakcją turystyczną. Pomimo śpiworów jest nam zimno. W końcu kładę głowę xarowi na kolanach, on zaczyna protestować, ale nie ma siły, kładzie głowę na moich plecach i zasypiamy natychmiast.

Budzimy się – wciąż niewyspani, połamani od pozycji na ławce i trochę zdezorientowani. Idziemy szukać noclegu. Szukając opisanego w naszym przewodniku schroniska trafiamy na inne – Ondaretta „La Sirena”. Za noc ze śniadaniem życzą sobie 36€ za naszą dwójkę. Problemem jest jednak kwaterunek, który zaczyna się o godzinie 15:00. Zostawiamy plecaki w ich pakamerze, myjemy zęby i twarz, ale o prysznicu możemy jedynie pomarzyć. Śmierdzący, niewyspani, zmarnowani idziemy więc na miasto. Ku naszemu zdziwieniu po rozszalałym oceanie nie ma śladu, woda spokojna, plaża z powrotem jest na swoim miejscu.

San Sebastian to dość przyjemny kurort. Nastawiony jest głównie na Anglików (np. pałac z angielskimi ogrodami) ale mało kto mówi tutaj w tym języku. Klimat jest nieco bardziej łaskawy dla nas. W dzień krótko pada deszcz. Niemniej potrafi też przygrzać. Ze schroniska schodzimy na Playa de Ondaretta. Turyści wylegują się na piasku i opalają. Jest gorąco. Po nocy takiej, jak ubiegła, nie mamy specjalnie siły na czytanie przewodnika, więc po prostu idziemy, gdzie nas oczy poniosą – wzdłuż Playa de la Concha, Boulevard Zumardia na Playa de la Zuriola i z powrotem Passeo de Salamanca i Passeo Nuevo dookoła Monte Urgull. Można zauważyć siłę Oceanu, fale rozbijają się o kamienny brzeg, wysoko rozbryzgując pianę. Ścieżką między drzewami wspinamy się na Monte Urgull, żeby z bliska obejrzeć pomnik Jezusa (Cristo del Sagrado Corazón) górujący nad okolicą, który miałam okazję pokontemplować z plaży ubiegłą nocą. Pływy ponownie robią na nas ogromne wrażenie. Pierwszy raz widzimy rzekę, która z powodu przypływu płynęła nie w tą stronę co trzeba. Wracamy bulwarem nad plażą, na którym zasneliśmy nad ranem, z satysfakcją obserwując ludzi brnących w falach po pas i usiłujących uratować swój dobytek przed kolejnym przypływem. Panie łowią torebki, panowie leżaki, piękny widok

Główna informacja turystyczna znajduje się na Alameda del Boulevard. Obsługa jest przyjemna, mówi po angielsku.

W hostelu pokój dostaliśmy czteroosobowy, ale mieszkaliśmy tylko we dwoje. Łazienki w miarę czyste. Jemy i znów idziemy na spacer. Kręcimy się trochę po starym mieście. Mijamy port kutrów. Obserwujemy dzieci, które kąpią się w całym syfie tam pływającym pomimo tego, że 100 metrów dalej jest czysta plaża.

Szkoda, że nasz pobyt w San Sebastian zaczął się, jak się zaczął, bo ze zmęczenia pomijamy zupełnie np. leżące po drugiej stronie Playa de la Concha Monte Igeldo, na które można wejść lub wjechać kolejką, nie w głowie nam też wyprawa motorówką na wyspę św. Klary. W San Sebastian jest też akwarium podobne do oceanarium w Walencji. Nie wchodzimyrównież tam. Ostatecznie robimy zakupy, prysznic i idziemy spać. Ponad 40 godzin bez snu.

Informacje praktyczne:

San Sebastian w języku Basków to Donostia.

W czasie naszej podróży w San Sebastian nie było w zasadzie dworca autobusowego z prawdziwego zdarzenia – jego rolę pełnił Plaza Pio XII.

Schronisko albergue juvenil Ondaretta „La Sirena” – link - San Sebastian, Paseo de Igueldo 25 – ładne schronisko, położone rzekomo 200m od plaży (wydaje mi się, że nieco dalej). Ważne: w pokojach nie można przebywać między 10:00 a 15:00, więc jeśli zjawicie się w tych godzinach, to pozwolą Wam skorzystać z toalety i zostawić plecak, ewentualnie nawet skorzystać z netu, ale potem musicie iść sobie precz do 15:00. Pokoje dość duże z łazienkami. My mieliśmy pokój na piętrze, z balkonem, 4-osobowy, ale spaliśmy tylko w dwójkę. Łóżka piętrowe. Na dole w piwnicy kuchnia, gdzie wydają śniadania (płatki kukurydziane, mleko, jogurt, sok, kawa, herbata, bułka, dżem). Dostępna jest pralnia i 3 komputery z dostępem do internetu (też w piwnicy). Nocleg 2 osób w 4-osobowym pokoju ze śniadaniem = 36€ (stan na 2008r.) – aktualne ceny na www.

Wstajemy skoro świt. Właścicielka podkreślała, że mamy się wynieść do 8:00. Szybkie śniadanie, leniwe pakowanie. Gdy jesteśmy już gotowi do wyjścia, w przedpokoju, pełniącym rolę recepcji, zjawia się pan w sile wieku i oddaje nam nasze paszporty. Próbuje z nami prowadzić konwersację po hiszpańsku, życzliwie potakujemy głowami i uśmiechamy się. Pan chwyta się za ucho, pokazuje na moje i mówi coś z aprobatą. Rozumiemy, że jeśli ktoś ma takie uszy, jak ja, to będzie szczęśliwy w życiu. Moje uszy o tym nie słyszały, albo koleś coś pokręcił

Obładowani, ruszamy w dół, na dworzec. Miasto jest puste, ciche i spokojne. W dole, u podnóża wzgórza, z którego schodzimy, ściele się mgła, rozświetlana przez pierwsze promienie słoneczne. Słońce ozłaca też ściany budynków – jest cudnie! Z przyjemnością zatrzymujemy się i robimy zdjęcia. Ku naszemu zdziwieniu, z łączki za dworcem autobusowym startują kolorowe balony (takie z ludźmi;)). To słońce, mgła, chłodne, rześkie powietrze, cisza dookoła… Och, Segovia jest piękna! Cykamy foty balonom unoszącym się nad miastem. Nie wiemy, jaka to okazja – pędzimy na dworzec autobusowy.

Dojeżdżamy (1.5h, 14€) z powrotem na Principe Pio w Madrycie. Stamtąd szarym metrem na stację Avenida de America (bilet na metro 1€) – na dworzec autobusowy.

Już wiemy – zauważyliśmy plakaty na przystankach – że w Saragossie odbywa się EXPO 2008 i że poświęcone jest wodzie. Hiszpania ma z wodą spore problemy. Większość rzek jest wyschnięta. Zwłaszcza nad brzegiem morza wygląda to cokolwiek dziwnie – morze, 50m wody w rzece, a potem już tylko suche dno. Krajobraz oglądany przez szyby autobusów wygląda jak dziki zachód – spieczone, czerwone skały z pojedynczymi, rachitycznymi drzewkami.

W planach mamy podróż do Bilbao, ale stwierdzamy, że dzień nas nie zbawi i jedziemy do Saragossy.

Wsiadamy w autobus firmy Continental Auto do Saragossy. Po około 4 godzinach ludzie dookoła nas zaczynają się ożywiać. Stacja nazywa się Zaragoza – Delicias – to tu? A nie ma jakiejś centralnej? Wysiadamy i my. Dworzec, na którym wylądowaliśmy okazał się być dworcem jak najbardziej głównym, nowoczesnym, jednocześnie autobusowym i kolejowym, do tego położonym po sąsiedzku z terenem zajmowanym przez EXPO. Trochę błądzimy, zanim znajdujemy informację turystyczną na I piętrze, nad torami kolejowymi. Strzałki prowadzące do niej znikają i pojawiają się znikąd. Państwo w informacji, bardzo życzliwi, rozbrajająco informują, że jest EXPO, jest weekend, o miejscach w hostelach możemy zapomnieć. Nawet jeśli coś znajdziemy, i tak nie będzie nas stać, bo ludzie przez EXPO zwariowali. Na kemping daleko i ciężko dojechać. Aaaacha. Czyli do Kraju Basków musimy dostać się nocą. Informacji na temat połączeń nam nie udzielą, jesteśmy na dworcu, poradzimy sobie.

Lektura ulotek kolejowych i autobusowych skutkuje wyborem połączenia. Plan jest taki, żeby wyjechać o godzinie 1 w nocy - do północy można zostać na wystawie – bagaże w przechowalni na dworcu – obejrzeć wszystko, a potem przespać się w autobusie i rano rześko przywitać San Sebastian. Wszystko dograne, wymyślone, tyle, że ten autobus nie jeździ w niedziele. Pozostają nam jedynie wolne miejsca w autobusie odjeżdżającym o godzinie 21:00 do San Sebastian. Bierzemy i płacimy 20€ od głowy. Przy okienku kasowym oglądam sobie listy gończe za członkami ETA. Młodzi ludzie mordujący innych młodych ludzi. Wyglądają zupełnie zwyczajnie, żadnych morderczych skłonności wypisanych na twarzach.

Zdajemy bagaż do przechowalni i idziemy na EXPO. Bilety na wystawę na jeden dzień dla posiadaczy kart EURO26 to 26€ (opłaca się mieć Euro26).

Zaopatrzeni w mapę, szukamy polskiego pawilonu. Pani Katarzyna, stojąca na bramce, ucieszyła się na kilka pytań po polsku („a jest chleb ze smalcem?”). Powiedziała, że opłaca się wejść, bo pawilon się podoba i jest ponoć jednym z lepszych. Z zewnątrz… hmmm… szału nie robi. Obłożony jest gałęziami, po których gdzieniegdzie ciurka woda i zazwyczaj tuż obok zlokalizowany jest rój muszek. Orzeźwienia to nie daje, muszki są wkurzające. Nie ma na czym usiąść. Mimo tego, w kolejce czeka około 200 osób. Dopiero po fakcie dowiadujemy się, niemoty, iż owe gałęzie z ciurkającą wodą były nawiązaniem do tężni solankowej i dokładnie tak miało być. No, może bez muszek. W kolejce ani jednego Polaka. Po około 30 minutach czekania zostajemy wpuszczeni. Przechodzimy wijącym się wśród wody chodnikiem, wysadzanym z rzadka plastikowymi kwiatkami z IKEI . Jest pomieszczenie z wodą przelewającą się z rurek w lejeczki, kolby, pojemniczki, takie trochę perpetuum mobile i kolejne, poświęcone EURO 2012 i EuroBasketowi 2009. Ostatecznie trafiamy do sali kinowej. Na trójdzielnym ekranie zaprezentowano w niej 15-minutowy film o Polsce, w którym to piękny Hiszpan poznaje Syrenkę i w pogoni za nią zwiedza piękny kraj nad Wisłą. Brzmi to może naiwnie, ale film jest na całkiem niezłym poziomie, jest spójny, pokazuje, co mamy najpiękniejszego z dbałością o stałe odniesienia do wody. Ludzie się pozagapiali. Podoba nam się, im też. Z kina wychodzimy do polskiego baru – bez chleba ze smalcem, za to z polskim piwem i pierogami. Panie Hiszpanki zachłannie rzucają się na biżuterię wysadzaną bursztynem.

Później kolejno odwiedzamy jeszcze pawilony Portugalii, Belgii (truskawki w czekoladzie i najlepsza kawa w życiu za 6€), Danii, Bułgarii, Chin. Wszędzie kicha. Ludzie chodzą bez pomysłu, nie wiedzą, co oglądają. Na tym tle nasz pawilon wypada super. Do namiotu Niemiec trzeba było stać 2.5 godziny (!), podobnie do Rosji i Włoch, więc olaliśmy.

Połaziliśmy jeszcze po wszystkich pawilonach tematycznych, do których udało nam się dostać wśród tłumów ludzi.

Ostatecznie EXPO 2008 pozostawia w nas mieszane uczucia. Z jednej strony apele o oszczędzanie wody, zdjęcia pustyni i biednych dzieci, z drugiej placyk, na którym sprytnie zamontowane dysze wytwarzają stale mgiełkę wodną, żeby zwiedzający nie odczuli dyskomfortu. Większość państw wystawiających się nie kiwnęła palcem, by coś pokazać poza promowaniem samych siebie.

Około godziny 20:00 spadamy na autobus. Odbieramy bagaże, kupujemy kanapki na drogę (xar: „z czym chcesz?”, ja: „byle nie z tym jajkiem!” [tortillą], xar [po powrocie]: „masz z szynką i chyba serem.” Zaglądamy, a ten ser to obrzydliwy żółty tłuszcz od tej ich szynki. Podziękowałam.). O czasie ładujemy się na sam tył autobusu i szybko zasypiamy. Po 3.5-godzinnej drodze, pół godziny po północy, budzi nas jeden ze współpasażerów. Jesteśmy w San Sebastian. Słodko.

Informacje praktyczne

Więcej o polskim pawilonie na EXPO 2008:

• link
• link
• link - materiały oficjalne

Wstajemy jak ludzie, koło 7:00 i decydujemy wziąć płatne dodatkowo 2€ hostelowe śniadanie. Dostajemy w zamian 2 tosty, miniaturowy dżem w pudełeczku, takież masło, lurowatą kawę rozpuszczalną oraz szklankę soku. Przed południem wsiadamy w pociąg do Madrytu (koszt 17€ za 2 osoby, czas podróży ok 2.5h). W międzyczasie rozważamy swoje opcje. W zależności od możliwości dojazdu z Madrytu, pojedziemy do Toledo, albo Segovii.

W Madrycie lądujemy na stacji Atocha Renfe. Pierw na własną rękę próbujemy zorientować się w możliwościach dojazdu do wybranych przez nas miejscowości. Automaty biletowe informują nas, że do Toledo owszem, możemy się dostać – jednym z tych ich super szybkich pociągów za straszne pieniądze. xar zostawia mnie z plecakami przy bajorku pełnym żółwi i idzie szukać informacji turystycznej. Wraca z informacją, że do Segovii najlepiej pojechać autobusem. W tym celu musimy przejechać kolejką na stację Principe Pio, która obsługuje ruch podmiejski. Dworzec autobusowy Principe Pio mieści się pod ziemią. Stamtąd za 14€ od naszej dwójki jedziemy do oddalonej o 87km na północny zachód od Madrytu Segovii. Dla porównania pociąg kosztowałby nas 42€.

Segovia, podobnie, jak Cuenca, wpisana została na listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO. Znana jest przede wszystkim z okazałego rzymskiego akweduktu.

W Segovii biuro informacji turystycznej na dworcu autobusowym nie działa. Nikt na dworcu nie mówi po angielsku. Na mapie w przewodniku dworzec autobusowy zaznaczony został jedynie enigmatycznie jako kierunek. Jednym słowem: koszmar turysty lądującego z plecakiem w nieznanej miejscowości w najgorętszej części dnia. Decydujemy się iść z całym ekwipunkiem do głównego biura pod akweduktem. Jak się szczęśliwie okazuje, nie jest to jakoś straszliwie daleko. Niestety, trwa sjesta i biuro jest zamknięte. Kierując się mapką i informacjami w przewodniku, idziemy do najbliższego hostelu – Pension Ferri przy Calle Escuderos 10 – niedaleko katedry. Sjesta trwa w najlepsze, gdy dobijamy się do drzwi. Wychodzi do nas starsza pani prowadząca hostel. Właścicielka standardowo mówi tylko po hiszpańsku. Anka w jakiś cudowny sposób rozumie, co kobiecina ma na myśli, mianowicie oznajmia nam, gdzie położy nasze paszporty oraz że mamy się wynieść następnego dnia przed 8 rano. Pokazuje nam pokój, łazienki, na kartce papieru ustalamy cenę, na migi tłumaczy, który klucz pasuje do których drzwi i gdzie klucze zostawić, gdy będziemy rano wychodzić. Za noc płacimy 28€.  Okej jesteśmy trochę zmęczeni, płacimy, przytakujemy i olewamy ją. W gruncie rzeczy pokój jest niczego sobie, wc też w miarę czyste. Problem pojawia się z prysznicem – odwieczny dylemat – zagrzybiona ściana, czy zagrzybiona zasłonka Oj, nie było tak tragicznie! Naszym sąsiadem był jakiś młody Hiszpan i rzeczywiście zostawił po sobie trochę nieporządek, ale myliśmy się już w dużo gorszych warunkach. Ogólnie hostel był w porządku.

Jemy, chwilę odpoczywamy i idziemy zobaczyć akwedukt – największą atrakcję miasta (zdjęcie, zdjęcie, zdjęcie, zdjęcie, zdjęcie, zdjęcie). Zbudowany został przez Rzymian z bloków kamiennych bez użycia zaprawy. Jeszcze 100 lat temu dostarczał wodę dla miasta z prędkością 20-30 litrów na sekundę. Do czasów dzisiejszych zachował się jedynie odcinek 800m. Mieszkańcy twierdzą ponoć, że został zbudowany przez samego diabła, bo Rzymianie nie byliby w stanie zbudować czegoś tak potężnego. Spacerujemy wzdłuż całego zachowanego odcinka, w pewnym miejscu po schodkach wchodzimy na górę.

Przechadzamy się wąskimi, wysoko zabudowanymi uliczkami. Trzeba przyznać, że Segovia to bardzo ładne miasto (zdjęcie, zdjęcie, zdjęcie, zdjęcie). W tym miejscu powinnam ponarzekać na zdjęcia dostępne na panoramio. Nasze były ładniejsze i diabli je wzięli. A tu w zasadzie nie ma z czego wybierać.

Wracamy na na Plaza Mayor (zdjęcie, zdjęcie, zdjęcie) ze słynną katedrą (zdjęcie, zdjęcie). Powoli się ściemnia, gdy idziemy zobaczyć Alcazar – zamek po przeciwnej stronie miasta (zdjęcie, zdjęcie, zdjęcie, zdjęcie, zdjęcie). O tej porze (w nocy) całość jest pięknie oświetlona, ale nie udało mi się znaleźć takich zdjęć. Położony na wzgórzu, otoczony wysokimi murami obronnymi, z głęboką fosą, w której dużo, dużo niżej kotłowała się woda. Wielkością, ozdobnością i głębokością fosy robi na nas spore wrażenie (zdjęcie, zdjęcie). Z murów z prawej strony widać wijącą się wsród sąsiednich wzgórz szosę i światła samochodów. Naszą ciekawość budzi też budowla położona w pewnej odległości od zamku, jakby strażnica (zdjęcie, zdjęcie). Cykamy foty, ale robi się zimno, więc, nastrojowymi uliczkami w stylu tej, wracamy na plac z katedrą. Katedra w nocy wygląda prześlicznie – w zasadzie dużo lepiej niż w dzień (zdjęcie, zdjęcie), podobnie jak Plaza Mayor (zdjęcie). Tętni tu życie nocne. Kelnerzy w smokingach, wesela itp. Oglądamy i zawijamy spać do naszej norki .

Informacje praktyczne

Pension Ferri – Segovia, Cale Ecuderos 10. Tu można zarezerwować pokój, zobaczyć zdjęcia i poczytać opinie na jego temat. Pokoje bardzo proste, ale czyste. Trochę gorzej z łazienkami, ale nie tragicznie. Dobre położenie – blisko Plaza Mayor i niedaleko Alcazaru.

Żeby dostać się do stacji metra Bailen  trzeba przejść prawie do końca Calle de Bailen (wzdłuż torów kolejowych). Po zejściu do podziemi podszedł do nas strażnik i sympatycznie poinformował po angielsku, że powinniśmy jechać zieloną linią metra (nr 5) cztery przystanki w kierunku Torrento. Metro to jeździ stosunkowo rzadko (co ok. 20 minut). Wysiedliśmy tak, jak nas poinformowano, później za strzałkami trafiliśmy na dworzec. Bilety do Cuenci kosztowały nas około 19€ za naszą dwójkę. Na pociąg czekaliśmy 1,5 godziny. Z dworca San Isidro odchodzą tylko pociągi spalinowe. Do Cuenci odchodzi ich codziennie cztery sztuki. Podróż trwa około 3,5 godziny. Pociąg przejeżdża przez dość malownicze tereny (wąwozy, zamki) zaczynające się za miejscowością Bunyol.

W Cuence po wyjściu z dworca kolejowego, jakieś 150 metrów w lewo znajduje się informacja turystyczna, której nie było opisanej w naszym przewodniku. Jest to jednak punkt sezonowy (kiosk), w którym siedzi znudzony facet, nie mówiący po angielsku. Dowiadujemy się, że do dyspozycji są 2 kempingi, z czego do jednego jest dojazd busem nr 8 z przystanku na przeciwko. Problem jest taki, że odchodzą tylko 3 autobusy dziennie, a w weekendy – w ogóle. Rezygnujemy i idziemy na poszukiwania  hostelu. Prowadzi nas nasz książkowy przewodnik.

Pierwszy z hosteli, najwyżej oceniony w przewodniku, znajduje się na Avenida de Republica Argentina (Pension cośtam ). Drzwi otworzył nam dziadek mówiący tylko po hiszpańsku. Pan zauważył, że ni cholery się nie dogadamy, więc zawołał kogoś. Staliśmy w progu i czekaliśmy, z wnętrza słychać było szuranie. Myśleliśmy, że osoba, na którą czekamy, złamała nogę, czy coś. Chwilę później naszym oczom ukazała się ledwo trzymająca się na nogach babcia, która przydreptała do nas z balkonikiem (!), która mówiła również tylko po hiszpańsku. Nieco bardziej uchylone drzwi ukazały naszym oczom plastikowe, wyblakłe kwiatki na starodawnej szafce w przedpokoju. Państwo byli bardzo gościnni, ale my, lekko zszokowani widokiem, zrezygnowaliśmy.

Następny hostel (ponoć gorszy) to Pension Central na 2 piętrze przy Alonso Chirino 7. Hostel urządzony jest w dość sporym mieszkaniu w starym budownictwie (wysoki sufit). Właścicielka również mówi tylko po hiszpańsku, ale dogadujemy się i zostajemy na jedną noc. Mamy pokój z TV, umywalką i dwoma łóżkami za 24€. Podoba nam się to, bo więcej płaciliśmy już za kemping. Hostel ma 2 czyste łazienki na korytarzu.

Po południu idziemy na stare miasto, które góruje nad nową częścią miasta. Wszędzie jest pod górę. Jemy posiłek w knajpce pod ratuszem (ku naszemu zaskoczeniu jeden z kelnerów mówi po angielsku). Wziąłem dziczyznę, Anka – tortillę (wyglądało jak standardowa jajecznica na kiełbasie w formie naleśnika i tak też smakowało – bez szału). Do tego po małym piwie. Rachunek wyniósł nas 23€.

Wg naszego przewodnika, „…starówka Cuenci, wpisana w 1996r. na listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO, to jeden z najpiękniejszych średniowiecznych zespołów miejskich Hiszpanii.” (F. Dutkowski i inni, Hiszpania, przewodnik praktyczny, wyd. Pascal 2007).

Droga na starówkę jest dobrze oznakowana i łatwo trafić do najważniejszych atrakcji. Bannery na rynku informują, że miasto ubiega się o tytuł europejskiej stolicy kultury w 2016r. Tym dziwniejszy jest fakt, że ciężko znaleźć kogokolwiek mówiącego po angielsku. Pracownik informacji turystycznej nawet nie za bardzo wiedział co to Poland, czy Polonia. Ludzie są jednak bardzo sympatyczni.

Miasto słynie z wyrobów ceramicznych. Zwiedzamy kilka sklepików przy Plaza Mayor (zdjęcie), wchodzimy też do katedry (zdjęcie).

Starówka mieści się właściwie w widłach dwóch rzek: Jucaru i Huecaru. Teren wznosi się ostro pod górę, rzeki znajdują głęboko niżej, w wyżłobionych jarach, ze starówki jest więc śliczny widok na strome zbocza gór.

Idąc wzdłuż rzeki Jucar  na przeciwległym zboczu góry widzimy wykute w skale oczy patrzące na miasto - tzw. oczy Jucaru (zdjęcie). Nie wiadomo kto i w jakim celu je tam umieścił. Prowadzą do nich drogowskazy, są one też opisane w naszym przewodniku, natomiast niewiele na ich temat znaleźć można w internecie.

Z kolei na zboczu góry, od której odgradza Cuencę Huecar znajduje się górująca nad okolicą, oświetlona nocą figura Jezusa. Bardzo bystro zagadnięty przeze mnie pan: „Do you speak English?” – przeczący ruch głową -  „Co to jest – to tamto?” odpowiedział po hiszpańsku, że figura Św. Serca Jezusa i że tam jest klasztor. Nie mam pojęcia, jak to się stało, ale świetnie się zrozumieliśmy (zdjęcie, zdjęcie)

Kierujemy się do tzw. wiszących domów (casas colgadas). Są to domy przylepione do klifu nad przepaścią, z pięknym widokiem na rzekę Huecar. Do dzisiejszych czasów dotrwały trzy sztuki (zdjęcie, zdjęcie, zdjęcie). W środku mieszczą się muzea i galerie. Obok wiszących domów, nad przełęczą wybudowano wiszącą na linach kładkę dla pieszych - Puente de San Pablo (zdjęcie). Jest z niej świetny widok na wiszące domy (zdjęcie). Wieczorem skarpa, wiszące domy oraz figura Jezusa górującego nad miastem są oświetlone.

Cuenca posiada życie nocne. Ludzie gromadzą się w barach i pubach zarówno na starym jak i nowym mieście. Nie mamy jednak siły by im potowarzyszyć. Już po zmroku wracamy do hostelu i padamy do łóżek.

Nikt z naszych znajomych nigdy nie słyszał o Cuence, a szkoda, bo miasteczko było bardziej interesujące, niż niejedna rozreklamowana atrakcja turystyczna.

Jedziemy do miasteczka nauki i sztuki w dawnym korycie Turii. Wysiadamy z naszego żółtego metrobusa na przystanku na Av. del Saler – obok mostu w kształcie harfy i centrum handlowego. Wstępujemy na zakupy (śniadanie!) do Carrefoura. W ramach degustowania lokalnych smakołyków kupujemy m. in. litrową butelkę orszady, która ma być orzeźwiającym cud-napojem. Mnie odrzucił już sam zapach migdałów, dla xara pierwsze 5 łyków było nawet smaczne, ale ostatecznie ledwo wmuszam w siebie litr płynu o konsystencji mleka.

W punkcie informacyjnym w centrum handlowym kupujemy bilety do oceanarium (Oceanografico) i muzeum nauki (Museo de las Ciencias Principe Felipe). Kosztuje nas to około 25€ od łebka. Dowiadujemy się, że oceanarium zwiedza się około 3h, natomiast muzeum – 4h. Obie atrakcje są otwarte od godziny 10:00. Oceanarium zamykane jest o 21:00, zaś muzeum o 24:00.

Czekając na 10:00 zwiedzamy miasteczko z zewnątrz. Jest ono niezwykle ciekawe z architektonicznego punktu widzenia. Organiczne kształty budynków przypominają trochę szkielety i muszle zwierząt (zdjęcie, zdjęcie, zdjęcie, zdjęcie).

Na początek udajemy się do oceanarium (zdjęcie, zdjęcie). Na wstępie skanowanie bagaży jak na lotnisku.

Sam obiekt jest rewelacyjny. Cykamy foty fokom, pingwinom, morsom, ptactwu i rekinom.. Idziemy też na pokaz delfinów. Trzeba na niego przyjść około 30-40 minut wcześniej, gdyż miejsca szybko się kończą. Show jest wyborne, delfiny nieźle się bawią podczas niego. Nawet po zakończeniu przedstawienia podpływają, skaczą, ochlapują publikę. Wydaje się, że sprawia im to niebywałą radochę. Świetne są też lwy morskie – wielkie, ociężałe na skałach, a w wodzie mistrzowie zręczności.W podmorskim tunelu nie wiemy, w którą stronę patrzeć. Tu żółw, tam rekin, tu pani – nurek czyści szyby. Stoisz, wznosisz okrzyki i zastanawiasz się, gdzie jest Nemo Szałowe jest podświetlane na niebiesko akwarium z meduzami. Majestatycznie przepływające przed okrągłą szybą biało fosforyzujące na tle niebieskiej wody zwierzęta non stop mają widownię.

Oceanarium, oprócz pokazywania zwierząt ma też funkcję edukacyjną – dokształca ludzi w jaki sposób mogą działać by uchronić gatunki przed wymieraniem.

Idziemy do muzeum. Ponowne skanowanie bagaży, depozyt do dyspozycji. W muzeum nie wiemy za bardzo czego się spodziewać. Nauczony, jak wyglądają muzea w Polsce, jestem nieco niechętny wchodzeniu tam w ogóle. No ale skoro mamy już bilety… Ku mojemu zdziwieniu wystawy w niczym nie przypominają spotykanych w polskich muzeach. Wszystko jest interaktywne. Można dotknąć, pomacać, przetestować. Zabawa jest wspaniała!

Na początek trafiamy na wystawę dotyczącą ergonomii, wygody życia i dbania o zdrowie. Sprawdzamy swoją równowagę i refleks, ciepłotę swoich pośladków i dowiadujemy się, który typ siedzenia jest dla nas najlepszy, jak powinny być zorganizowane poszczególne pomieszczenia w domu i biurze. Badamy swoją zdolność wyskoku i ścisku dłoni. Dalej uczymy się, jak powinniśmy nosić ciężkie przedmioty, by nie nabawić się urazu kręgosłupa. Dowiadujemy się także stopę, o jakim profilu posiadamy oraz czy mamy prawidłową postawę. Jesteśmy miło zaskoczeni.

Następnie idziemy na wystawę statków. Tu również możemy napisać (właściwie dopisać, bo jest ich cała ściana) przysłowie żeglarskie występujące w naszym kraju, nauczyć się stron świata, nazw części statku, pokazywania chorągiewkami liter i znaków, poprzez podnoszenie ciężkiej kotwicy testujemy dostępne kołowrotki i występujące w nich przełożenia.

Później idziemy na wystawę bohaterów komiksów Marvella. Sprawdzamy, jak działa mózg Hulka i co doprowadza go do szału. Dowiadujemy się o wytrzymałości sieci pająka i wspinamy się po ściance. Badamy, ile decybeli ma nasz krzyk (mój 103 ) – drzemy się, ile sił w płucach – radocha niesamowita. Sprawdzamy, które części ciała są najzimniejsze, a które najcieplejsze. Bawimy chwytakami doctora Octopusa i próbujemy zawiązać przy ich pomocy sznurowadło. Sprawdzamy, czy jesteśmy mutantami (xar jest ;p).

Między jedną wystawą a drugą obserwujemy wahadło Foucaulta i podwójną helisę DNA (zdjęcie).

Kolejną na cel wybieramy wystawę urządzeń. Dość ciekawie dowiadujemy się jak można rysować palcem po piasku rozsypanym na obracającej się płytce, za pomocą szyby i regulacji jasności światła sprawdzać jak bardzo jesteśmy do siebie podobni. Jest to jeden wielki eksperyment. Tu laser i zakrzywianie światła, tam magnetyzm..

Piętro wyżej jest wystawa poświęcona eksploracji kosmosu. Ta akurat jest statyczna, nie mamy na nią siły.

Trafiamy na wystawę o ciele kobiety i zmianom, jakim podlega ono z wiekiem. Poznajemy (przynajmniej ja ) wszystkie stadia jej rozwoju i czym różni się od mężczyzny. Furorę robi możliwość wejścia do macicy (!). Wystawa robi na nas wielkie wrażenie.

Wychodząc z wystawy, obserwujemy przygotowania do jakiegoś przyjęcia, które odbędzie się w gmachu muzeum. Widzimy próbę generalną przedstawienia flamenco. Opuszczając budynek widzimy, że do wejścia ustawione są pochodnie. Same budynki są podświetlone (zdjęcie). Nie mamy czasu czekać, żeby zobaczyć jakie sławy się pojawią. Lecimy na ostatnie zakupy do Carrefoura i na autobus na kemping. Odchodzi on z nieoznakowanego przystanku na przeciwko Carrefoura. Mniej więcej 10 metrów przed światłami.

Dzień był niezwykle interesujący i pełen wrażeń.

Autobusy przyjeżdżają o czasie. Jest ich kilka, ale już na pierwszy rzut oka widać, że nie wszyscy się zmieszczą. Nasi fanatycy mają na szczęście swój środek transportu. Droga do Bunyolu przebiega spokojnie, autostrada do samego miasteczka. Trzeba przyznać Hiszpanom – drogi mają fantastyczne. Tuż przed zjazdem z autostrady tworzą się korki, ruchem kieruje policja. Całe centrum miasta zamknięte dla ruchu samochodowego. Wysadzają nas jakieś 400 m od miejsca walki. Standardowo podążamy za tłumem .

Na miejscu kilkadziesiąt tysięcy ludzi ludzi. Policja i wolontariusze sprawdzają, czy nie wnosimy przedmiotów mogących zrobić komuś krzywdę. Zabierają nam korek od butelki z wodą. Utykamy w tłumie w wąskiej uliczce kawałek od placu boju. Ludzi ciągle przybywa. Budynki opakowane dokładnie foliami i dyktami. Jest ukrop. Mieszkańcy okolicznych bloków polewają tłum wodą. Tłum reaguje entuzjazmem. Umawiamy się gdzie się spotkamy w razie zgubienia w tłumie (jest to dość ważne). Czekając na wjazd ciężarówek z pomidorami poznajemy Czecha i Czeszkę. Ucinamy sobie krótką pogawędkę – głównie po angielsku i na migi. Trochę głupio nie znać języka sąsiadów.

Równo w południe słyszymy dźwięk syreny, oznajmiający początek walki. Wszyscy zaczynają przepychać się w stronę placu. Po chwili pojawia się pierwsza ciężarówka. Okazuje się, że jest już pusta. Jedzie druga – też pusta. Ludzi nie ubywa, a ciężarówki muszą przejechać. Zostajemy prawie wgnieceni w ścianę budynku. Decydujemy się ruszyć głębiej w tłum w nadziei na pomidory i odrobinę miejsca. I tu zaczynają się problemy. Ludzie przepychają się niemiłosiernie. Jest gorzej, niż pod sceną na koncercie rockowym. Brodząc po kostki w pomidorowej mazi ledwo utrzymujemy równowagę. Co chwilę gubimy klapki, by za chwilę jednak je znaleźć. Prócz pomidorów, w powietrzu latają też mokre szmato-koszulki. Ledwo jest czym oddychać. Ludzie się przewracają i tratują. Jeśli ktoś nie pomoże ci szybko wstać, ktoś inny przelezie po tobie i nawet nie zauważy. Jest ślisko od przecieru pomidorowego i coraz bardziej niebezpiecznie.

Ostatecznie zostajemy zepchnięci do bocznej uliczki. Tam jest spokojniej. Tłum nie napiera ze wszystkich stron, można się schylić po amunicję Rzucamy się świeżo wyprodukowanym keczupem, smarujemy mazią wszystkich dookoła – wet za wet Na ziemi pełno śmieci. Klapki, koszulki, butelki. Trzeba uważać, jak się staje. Mokre, upaćkane koszulki latają w powietrzu. Okulary do pływania zdają egzamin, mimo, że gubię jedno szkło kontaktowe. Po około 2h od rozpoczęcia słychać wystrzał oznaczający koniec wojny. W sumie naliczyliśmy około 6 ciężarówek pełnych pomidorów. Robimy sobie pamiątkowe zdjęcia aparatem w wodoszczelnym pokrowcu, obok nas przechodzi facet, gadający do adidasa, którego trzyma przy twarzy. W środku ma komórkę. xar zatrzymuje go i pyta, czy może mu zrobić zdjęcie. Facet do komórki: „czekaj, jakiś koleś chce mi zrobić zdjęcie!”. Pozuje chwilę i odchodzi rozmawiając dalej. Ktoś inny robi zdjęcia lustrzanką zapakowaną w kurtkę tak, że tylko obiektyw lekko wystaje przez rękaw. Jest cały w pomidorach, nie wiem, jakim cudem udało mu się nie upaćkać i nie zgubić aparatu. Tłum śpiewa i wiwatuje. xar kręci filmiki.

Powrót na główny plac miasta sprawia nam trochę problemów. Błądzimy, do tego ja bez soczewki prawie nie widzę na jedno oko. Jako, że jestem tam jednym z najwyższych to raz po raz obrywam mokrą szmatą przez plecy. Trafiamy na kran z wodą (Fontanna del Republica). Myjemy twarz i wychodzimy na rynek. Okazuje się, że straż i mieszkańcy już czyszczą miasto, żeby pomidory nie zaschły na elewacjach. Korzystamy z orzeźwiającego prysznica pod szlauchem strażackim. Mur stworzony z policjantów wzajemnie trzymających się za ramiona wypycha cały tłum na rynek. Idziemy z falą, rzucając się pozostającymi na ulicach resztkami. Oczywiście dostaje z każdej strony kolejnymi szmatami w pysk. Na rynku kupujemy piwo, domowego wyrobu sangrię i  kanapki i próbujemy wyschnąć w słońcu na schodach. Poniżej śmiałkowie na golasa kąpią się w fontannie (damn it! nie ma zdjęć! ).

Około godziny 14 wracamy śmierdząc niemiłosiernie na kemping. Atmosfera w autobusie jest ciężka. Pomidory na nas zaczęły już fermentować w słońcu i nawet klimatyzacja nie daje rady. Całe szczęście, że nie pojechaliśmy pociągiem z Walencji. Wszystkie ciuchy, jakie mieliśmy są do wyrzucenia. Na kempingu jesteśmy pierwsi – przed fanatykami, więc wszyscy wysypują się z autobusu, dobiegają do namiotów, biorą mydła, szampony, ręczniki i biegną pod prysznic. Mimo dość długiego moczenia – śmierdzimy dalej.

Jest wcześnie, więc jedziemy do Walencji. Wysiadamy z autobusu na Av. Jacinto Benavente, tuż za Puente de Angel Custodio i schodzimy do dawnego koryta Turii. Jest śliczne. Jeden wielki i zadbany park. Fontanny, korty, boiska, rewelacja. Zauważamy, że nie ma żadnych ławek. Ludzie siadają na trawie gdzie akurat jest cień. Wiele osób biega – nawet w tym upale. Inni spacerują z psami. W parku są też źródełka z pitną wodą.

Doliną Turii idziemy aż do Puente de Serranos. Potem wychodzimy na powierzchnię i oglądamy Torres de Serranos - dobrze zachowaną wieżę obronną.  Jesteśmy koszmarnie głodni. Kierując się szlakiem pałaców zaznaczonych na planie, dochodzimy do Plaza de la Virgen. Siadamy w restauracji na placu i zamawiamy paellę  i fidueę z rakiem, muszlami, krewetką i kurczakiem. To, co wjeżdża na nasz stół odbiega od naszych wyobrażeń. Jest zeschnięte, bez smaku i szału nie robi. Upieczenie tej jednej krewetki w pancerzu nie ułatwia sprawy. Jak to się elegancko je?! xar straszy mnie rakiem. Mamy niezły ubaw, ale inni ludzie spoglądają na nas z rosnącym zainteresowaniem i jesteśmy traktowani jak lokalna atrakcja turystyczna.

Zmęczeni, wracamy na kemping.

Na kempingu od razu decydujemy się zostać na dwie noce, przy czym za każdą płacimy około 20€. Pani w recepcji informuje nas jednak, że na kempingu jest około 150 Australijczyków (przyjechali podobnie jak my na Tomatinę) i że w nocą może być nieco głośno. Dowiadujemy się, że jest organizowany na jutro wyjazd do Bunyolu na Tomatinę. Odjazd spod kempingu i powrót na kemping specjalnym autobusem. Koszt około 36€ za naszą dwójkę. Wieczorem jedziemy do Walencji pozwiedzać.

Kemping Coll Vert jest klasy 2. Łazienki w miarę czyste choć pod prysznicami jest małe ciśnienie wody co nieco irytuje. Oprócz tego na kempingu jest basen i supermarket. Do centrum odchodzą co pół godziny autobusy. Zatrzymują się na przeciwko wejścia do kempingu (pomimo, że nie ma przystanku). Do centrum jedzie się również około pół godziny.